Gözle görülmeyen bir ev arkadaşı
Ev tozu akarı 0,2–0,3 mm boyunda, gözle görülmeyen bir eklembacaklıdır. İnsanların ve evcil hayvanların döktüğü deri parçalarıyla beslenir. Ilık ve nemli ortamı sever; bu yüzden en çok yatakta, kumaş koltukta ve halıda yaşar.
Alerjiye yol açan şey çoğunlukla akarın kendisi değil, dışkı tanelerindeki proteinlerdir. Bunların en bilineni Der p 1. Taneler 10–40 mikrometre boyundadır; yatağı silkelediğinde, yastığı kabarttığında havalanır ve soluduğun havaya karışır.
Gece neden daha kötü?
Günde ortalama 7–8 saati aynı yastıkta geçiriyoruz. Akar alerjeni yüzümüze en yakın yerde birikir. Fransa'da 591 alerjik rinit hastasıyla yapılan bir çalışmada rinitin uykunun bütün boyutlarını bozduğu görüldü; belirtiler ağırlaştıkça uyku da daha kötüleşiyordu.
Burnu tıkanan, gece hapşıran ya da öksüren kişi derin uykuya geçemez. Sabah yorgun uyanmanın bir sebebi de budur.
Probiyotikler burada ne yapabilir?
Belçika'da yapılan bir klinik denemede Bacillus probiyotikleri emdirilmiş yatak kılıfları test edildi. Laboratuvarda kılıf kumaşındaki Der p 1 %89 azaldı. 20 hastayla 8 hafta süren denemede yatak tozundaki alerjen düzeyi probiyotik ve plasebo kılıfta benzer düştü; ama probiyotik kılıf kullananlarda rinit belirtileri ve yaşam kalitesi belirgin biçimde düzeldi.
Probiyotik bakteriler akarın beslendiği organik kalıntı için yarışır, Bacillus türlerinin ürettiği enzimler de protein yapılı alerjenleri parçalayabilir. Sonuçlar umut verici ama tek başına bir tedavi değil. Bu yüzden 'azaltmaya yardımcı olur' diyoruz.
Yatak odasında neler yapılabilir?
Akar yükünü azaltan şeyler basit ama düzenli yapılmalı.
- 01Nevresimi ve yastık kılıfını haftada bir 60 °C'de yıka; akar yüksek ısıda yaşayamaz.
- 02Yatak odasının nemini düşük tut, sabahları yatağı açık bırakıp havalandır.
- 03Yatmadan önce yastığa ve nevresime 20–30 cm uzaktan probiyotikli bir sprey uygula, kurumasını bekle.
- 04Belirtilerin sürüyorsa bir alerji uzmanına görün; ortam düzenlemesi tedavinin yerini tutmaz.